Yeni Yorum Gönder 
 
Konuyu Oyla:
  • Toplam: 0 Oy - Ortalama: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Hukuk İnfaz Sistemi (Takip Yolları)
Yazar Konu
siirvehikaye
Ziyaretçi

 
Yorum: #1
Hukuk İnfaz Sistemi (Takip Yolları)
I - İCRA İFLAS KANUNUNDA TAKİP YOLLARI :
Hususi (özel) hukuk infaz sistemimizin ilke ve esaslarını vaz eden İcra İflas Yasamızı, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında 5275 sayılı kanuna benzetebilir ve onun özel hukuk alanındaki karşılığı olarak kabul edebiliriz.

Takip yolları uygulamalarında icra mahkemesine verilen güç vazife, “ yargılama yapmadan karar vermektir ”. Verilecek karar, ara kararı yada nihai karar olabilir. Takip edeni sürdüren karar; alacaklı taleplerinin “infazı”, borçlu taleplerinin (itirazlarının) “reddi” sonucudır. Takip edeni durduran karar; alacaklı taleplerinin “reddi”, borçlu taleplerinin (itirazlarının) “infazı” kararıdır. Bu kararlar, taraflar içinde servet trasferleri gerçekleştirebilecek önemdedir. Dikkatsizliğin, yanlışlığın ve isabetsizliğin çaresi ve telafisi yoktur. çünkü takip hukuku uygulamaları, en riskli, en çok bilgi ve maksimum edinim isteyen uygulama alanıdır.

Nitekim, 09/06/1932 tarihindeki 2004 sayılı İcra İflas Kanununun, 06/06/1985 tarihindeki 3222 sayılı yasa ile kaldırılan, sonrasında 17/07/2003 tarihli 4949 sayılı yasa ile yine yürürlüğe konulmuş olan 14/2 maddesinin, “icra ve iflas işlerine ilişkin Yargıtay kararlarının tamamının tertipli olarak yayımlanması” hükmü de, takip hukukunun hukuk eğitiminin ve uygulayıcılığının zirvesi olduğu gerçeğinin kabulü ve teyidi olarak yorumlanabilir.
İİK' nun takip yolları düzenlemelerinde, takip dayanağı belgenin niteliği, kanıtlama kudret ve kabiliyeti ile borçlunun sıfatı (İİK m.43) esas alınmıştır.

A) İLAMLI İCRA TAKİP YOLU :
1) İlamların İcrası (İİK m.24 – 41).
İlam, taraflara verilen imzalı ve mühürlü mahkeme kararı suretidir (HUMK m.392/ son cümle). Takip ilamın icra dairesine tevdii ile adım atar (İİK m.35)
2) İlam Mahiyetini Haiz Belgelerin İcrası (İİK m.34, 38, 149/1-149/a)(1)
İlamların ve ilam hükmündeki belgelerin icrasında bütün icra daireleri yetkilidir, ayrıca ikametgah değişikliğinde takip dosyasının yeni ikametgah icra dairesine nakli de mümkündür (İİK m.34,38).

B) İLAMSIZ İCRA TAKİP YOLLARI :

İlamsız icra takip yollarının genel hükümleri İİK M.42-73. Maddelerinde düzenlenmiştir.
1) Haciz Yolu ile Takip :
a ) Haciz Yolu ile (Genel) Takip (İİK m.46 , 74 -144) :
Bu takip yolu için İİK'nun 46. Maddesi başlığına müsteniden “Genel Haciz Yolu” terimi kullanılabilir.
Genel haciz yolunun; mal beyanı, haciz, paraya çevirme, tediye veya paylaştırma safhalarına ilişkin hükümleri; iflas yolu hariç öteki takip yollarında da, takiplerin başlangıcında yada ileri aşamalarında (İİK m.270,150/f,152) uygulandığından, yasanın bu takip yoluna ait hükümleri de, takip hukukunun genel hükümleri mahiyetinde ve değerindedir.
B) Haciz Yolu ile Kambiyo Senetleri hakkında ( Özel) Takip (İİK m.168-170/b):
Bu takip yolu için İİK' nun 6.Bap III. Kısım ve bu kısmın (A) kısmınün başlıklarına müsteniden “Özel Haciz Yolu” terimi kullanılabilir.
Kambiyo senetlerinde (ticari senetlerde) hak, senette tecessüm etmiş olduğundan, yasal düzenlemede ticari senetlerin, şekle bağlılık, mücerretlik, müteselsil mesuliyet, imzaların istiklali, beyanların istiklali, güvenlik, geçerlilik, sürat ve rahatlıkla paraya çevrilme prensiplerinin gerçekleştirilmesi fakatçlanmıştır.

2) Rehinin Paraya Çevrilmesi Yolu ile Takip (İİK m.145-148, 149/b-153)

3) İflas Yolu ile Takip (İİK m.43, 154-166, 171-256)
a) İflas Yolu ile Adi Takip (İİK m.155-166)
b) İflas Yolu ile Kambiyo Senetleri hakkında (Özel) Takip (İİK m.171-176/b)
Bu takip yolu için İİK' nun 6.Bap III. Kısım ve bu kısmın (B) bölümünün başlıklarına müsteniden “Özel İflas Yolu” terimi kullanılabilir.
İİK' nun 177-178.Maddelerinde, başlatılmış cebri icra takip edeni olmasa bile (direkt doğruya) iflasa tabi borçlunun iflasının istenebileceği haller düzenlenmiştir.
4) Kiralar Hakkında Hususi Hükümler ve Kiralanan Gayrimenkullerin Tahliyesine İlişkin Takip Yolu (İİK m. 269- 276)

II) TAKİP YOLUNUN DEĞİŞTİRİLMESİ :

İİK'nun 43/2 ve 147/2. Maddelerinde takip yolunun değiştirilebilmesine izin verilmiştir, sair hallerde mümkün değildir.

III - İLAMLI İCRA TAKİP YOLUNDA TAKİBİN BAŞLAMASI :

A - Genel Mahkeme Hükümlerinin İcrası :
1) Hukuk Mahkemeleri Hükümlerinin İcrası :

HMUK' da değişim yapılmasına ilişkin 5236 sk.Nun 426/J-2 ve 433/2 maddelerinde (değişiklikten önce 443/4. Maddesinde) sayılan istisnalar haricinde, ilamların kesinleşmeden icrası ilkesi kabul edilmiştir.
HMUK'nun 426/J-1, 433/1 (değişiklikten önce 443/1) ve İİK'nun 36. Maddelerine gore (bölge adalet sarayı mahkemesinden), Yargıtay’dan, HMUK' nun 449. Maddesine gore mahkemesinden, İİK.Nun 33. Maddesine gore icra mahkemesinden, İcranın geri bırakılmasına dair karar getirilmedikçe ilamın icrası gerekir (İİK m. 32). Hükmün, yargılama giderleri ile ilgili yargı fıkrası (ferileri) hakkında da yasal konum aynıdır.


2) Ceza Mahkemelerinin Şahsi Haklara, Yargılama Giderleri ile Vekalet Ücretlerine İlişkin Hükümlerinin İcrası:
Ceza Mahkemesi hükmü, yargılama giderleri ve ücreti vekalete ilişkin hüküm fıkraları da dahil olmak üzere, kesinleşmedikçe, genel hükümler dairesinde icra olunamaz (5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.4)

B - İcra Mahkemesi Kararlarının İcrası :

1) İcra Hukuk Mahkemeleri Kararlarının İcrası:
Takip hukukuna müteallik temyiz, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunundaki şartlar dairesinde yapılır. Kararın temyizi , satıştan başka (satışa kadar) icra muamelelerini durdurmaz, satışı durdurur (İİK.M.364/2,3).(2)
Mahiyeti gereği icra mahkemesinin ihalenin feshi şikayetleri hakkında verdiği kararlardan, ihaleyi kesinleştiren, daha açık anlatımla şikayeti red ve tescili temin eden kararlarının icrası için kesinleşmeleri gerekir (İİK m.134/son).
öteki kararlarının ve bu cümleden olarak ihalenin feshi şikayetlerini kabul ve ihaleyi fesheden kararlarının icrası için kesinleşmeleri gerekmez (İİK m.364/3),
İİK.Nun 169a/6, 170/3,4, 68/7, 68a/8, maddelerine bakılırsa, icra mahkemesince verilen tazminat kararının icrası, menfi tesbit ve istirdat davası açılması halinde tehir olunur (3).
İcra Mahkemesi kararları hakkında özel hüküm konusu birkaç kural dışı (İİK.M. 97/14, 269c/3, 276/3 ve 4.12.1957 günlü 1957/10-25 S. İBK.) haricinde, İİK.Nun 36. Maddesi hükmü de uygulanmaz.


2) İcra Ceza Mahkemeleri Karar ve Hükümlerinin (4) İcrası:
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında 5275 sayılı kanun hükümlerine göre infaz edilir (İİK m.353,354).

C ) İdare Mahkemeleri Kararlarının İcrası :

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Hakkında Kanununun 28/1 ve 28/2. Maddeleri hükümlerine gore, idare mahkemelerince iptal davalarında verilen kararların genel hükümler dairesinde icrası için kesinleşmeleri gerekir, tam kaza davalarında ise gerekmez.

D - İcranın Yargıtay tarafından Geri Bırakılması ( İİK'nun 36. Maddesi prosedürü):

1) İİK' nun 36. Maddesi, yukarıda açıklanan istisnalar dışında icra mahkemesi kararları hakkında, ayrıca nafaka kararları hakkında (HMUK m.426/J-1 son cümle, m.433/1 son cümle, değişiklikten önce m.443/3) uygulanamaz.
2) Sair kararlar hakkında İİK' nun 36. Maddesi düzenlemesine gore:
İcra emrinde yada itirazın iptali hükmüne bakılırsa düzenlenen ödeme muhtırasında verilen süre dolmadan,
Tehiri icra talepli temyiz başvurusunu belgelemek, kafi haczin mevcudiyeti yada deponun gerçekleştirilmesi halinde Yargıtay'dan icranın geri bırakılması kararı alınmak üzere icra dairesinden mühlet istemek,
Depo ve kafi haciz mevcut değil ise, kafi güvenceı göstermek, kabul için icra mahkemesine arzedilmesini talep etmek, güvenceın icra mahkemesince kabulünü takiben Yargıtay'dan icranın geri bırakılması hakkında karar alınmak üzere icra dairesinden mühlet istemek,
İcra dairesince verilecek mehil kararını takip ve tebellüğ etmek, daha sonrasında Yargıtay’dan istenilen icranın geri bırakılması sonucunın, mehil içinde dava dosyasına intikal etmesini, (hükmü temyiz edilen mahkeme yada icra dairesi aracılığı ile veya doğrudan doğruya Yargıtay’ın ilgili dairesi nezdinde) takip ve temin etmek,
Mehil isteyen tarafınca yerine getirilmesi gereken usul işlemleridir.
3) Bu prosedüre karşı tarafın her hangi bir surette iştiraki söz konusu olmadığı gibi, prosedürün işletilmesi ile ilgili aslabir görevi de yoktur.

4) Muhik sebeplerin mevcudiyeti halinde, verilen süre dolmadan, sebepleri açıklanarak, belgeleri ibraz edilerek icra dairesine yada şikayet yolu ile icra mahkemesine müracaat halinde ek mehil alınabilecektir.
5 ) Mehil kararı, icranın geri bırakılması sonucunın alınamayışı veya sürenin dolması halinde kendiliğinden mürtefi olacaktır.
Temyiz edilen sonucun onanması ile, mehil kararı mürtefi olmuştur. Takip devam edecek, mahcuzlar satılıcak yada depo edilen para alacaklıya ödenecek yada teminat paraya çevrilecektir.
Karar bozulması ile, icra muameleleri olduğu yerde durmuştur (İİK m.40/1). Bozmanın mahiyetine bakılırsa güvenceın geri verilip verilmeyeceğine, temyiz edilen kararı vermiş olan mahkeme tarafından kati olarak karar verilecektir.
6 ) İİK' nun 36/1.Maddesi kanun yollarının, istinaf ve temyiz aşamalarında uygulanabilecek bir hükümdür (HMUK m.426/J-1,433/19. Tashihi karar aşamasında uygulanamayacaktır (HMUK m.440-441).


IV- HACİZ YOLU TAKİPLERİNDE TAKİP AŞAMALARI :

1) Takibin (Takip Talebinin) Kesinleşme Süreci :

a) Yetki İtirazı Yönünden:

Yetki itirazı esas hakkındaki itirazla birlikte ( esas ile alakalı itirazın arz edileceği itiraz merciine) yapılır (İİK m.50/2-ilk cümle)
Önce “icra dairesinin yetkisi mevzusu” karara raptolunur (İİK m.50/2- ikinci cümle).
İtiraz mercileri, haciz yolu ile genel takipte icra dairesi, haciz yolu ile kambiyo senetleri hakkında özel takipte icra mahkemesidir.
İcra dairesine yapılmış olan ve karşı tarafca kabul edilmeyerek icra mahkemesinden kaldırılması istenen itirazlar ile, icra mahkemasine meydana getirilen yetki itirazları, hadise biçiminde (İİK m.18, HMUK m.222-225, 427/1, İİK m.363-364) yada nihai kararla ( İİK m.50/2, 68, 168/1-5) çözümlenir (5).


B) Usule İlişkin (Yargılama Hukukuna ve Takip Hukukuna Müstenit ) öteki Şikayetler Yönünden:
Takip talebine (takibe) karşı; Taraf ve takip ehliyetine, takip yoluna, Türk Lirası karşılığı gösterilmeyen yabancı para alacağı takibine karşı yapılan şikayetler benzer biçimde, yapılacak olan tüm şikayetlerin arz edilmesi gereken merci (İİK m.16) icra mahkemesidir.
Şikayetler yetkili icra mahkemesi tarafınca incelenerek çözümlenecektir.

2) Ödeme Emrinin Kesinleşme Süreci :

Takibin bu aşamasında, icra dairesinin yetkisi ve takip talebinin kabulü ile ilgili uyuşmazlık yoktur yada icra dairesinin ve icra mahkemesinin yetkileri belirlenmiş, takip de iptal edilmemiştir.
Ödeme emrinde usulsüzlüğe, eksikliğe, belge aslının tevdiine, örneğinin gönderilmesine, yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının gösterilmeyişine ilişkin şikayetler gibi,


Ödeme emrine karşı meydana getirilen takip hukuku usulüne (takip hukukunun şekli hükümlerine) (6) ilişkin şikayetlerin incelenip karara bağlanması aşamasına gelinmiştir.
Bu şikayetlerin sunulacağı merci gene icra mahkemesidir (İİK m.16)
Bu mevzuda ödeme emrine karşı yapılmış şikayet bulunmaması yada ödeme emrinin iptali isteminin red edilmesi halinde,
a ) Haciz yolu ile genel takipte, icra dairesine yetkiye ve esasa (borca) itiraz yapılmamış ise, ödeme emri kesinleşecek ve takip durmaksızın devam edecektir.
B ) Kambiyo senetlerine mahsus özel haciz yolu ile takipte, itiraz makamı değiştirilerek esasa itirazların takibi durdurması önlenmiş olduğundan, yetkiye ve esasa (borca) itiraz yapılmış olsa dahi, ödeme emri kesinleşecek ve takip devam edecektir.
Takibin geçici durdurulması yada devam ettirilmesi keyfiyeti, esasın incelenmesi safhasında icra mahkemesince talep üzerine, gerektiğinde resen ara kararı ile belirlenecektir.


3) Esasın (İtirazın Kaldırılması İsteminin yada Borca İtirazın) İncelenmesinde Dayanak Belgelerinin ve karşılık Belgelerin Değerlendirilmesi :

İcra mahkemesinin bu konudaki görevi, açıklanmaya çalışıldığı şeklinde yetkiye itiraz, takip talebine ve ödeme emrine karşı da şikayet yapılmaması yada itiraz ve şikayetlerin bazen ara kararı, bazen de nihai kararla sonuçlandırılmasından sonrasında başlayacak, belgeler incelenip değerlendirilecektir. İtirazın kaldırılması yada borcaz itirazın reddi kararı, takibi mal beyanı ve haciz safhasına ulaştıracaktır.

4 ) Mal Beyanı :
İcra İflas Kanununun 74 ve 75. Maddeleride “mal beyanı, ” 76. Maddesinde ise, hiç beyanda bulunmayan borçlu ile anılan maddelere uygun (usulüne uygun) mal beyanında bulunmayan borçlu hakkında uygulanacak “hapsen tazyik” yapmış oldurımı düzenlenmiştir. Takip hukuku mevzuatı, usulüne ve gerçeğe uygun mal beyanının elde edilmesine kafi ve elverişli olmaz ise, takibin daha sonraki safhalarını düzenleyen yasa hükümleri uygulanamaz, takipler infaza ulaşamaz. Bu sebeple İİK'nun 76. Maddesi hükmü, takip hukukumuzun en önemli hükümlerinden birisidir. Korunan menfaat, alacaklının takibi devam ettirebilme, bir ileri aşamaya taşıyabilme hakkıdır. Bu sebeple İİK'nun cezai hükümlerine dair 16. Babında yer almayıp, genel yargı mahiyetinde olmak üzere 4. Babın haciz yolu ile takip hükümleri arasında yer almıştır.
İcra takipleri hakkında HMUK'nun 409/5.Maddesi hükmünün uygulanamayışı, takiplerin maddi hukuk süre aşımı süreleri dolana kadar, alacaklı tarafından yenilenebilmesi ve borçlunun başvurusuna kadar derdest tutulması sebebiyle, İİK m.78/5, 33, 33/a ve 71.Maddeleri hükümlerine, ayrıca İİK'nun 76. Maddesi hükmüne gore, hapsen tazyik istemi süre ile sınırlı değildir (7).
Amacı takibi haciz isteme safhasına götürebilmek olan hapsen tazyik talepleri, haciz ve satış talepleri gibi, aynı hukuki yardım sürecinin bir bölümüdür, ayrı hukuki yardım alanı söz mevzusu değildir. Hürriyeti kısıtlayıcı müeyyidesi sebebiyle icra ceza mahkemesine arz edilmesi, öğrenci değişik kimlik ve nitelik kazanmıştırrmaz, icra vekalet ücreti haricinde ücret takdirini mucip hukuki yardım sayılamaz (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.11/1).

5 ) Haciz, Paraya Çevirme (Satış), Tediye, Paylaştırma :
Takibin bu aşamasında İcra İflas Kanununun; hacze, hacze iştirak derecelerine, oluşan dereceler içindeki sıraların tesbitine (İİK m.100, 101, 206), ilave suretiyle yeni hacizlerin yapılmasına (İİK m.100/2, 104/1), satışa, icra dairesinin tamamlama hacizlerine (İİK m.139) ve sıra cetveline (İİK m.140, 206) ilişkin hükümleri uygulanacaktır.
Sıra cetveli ilk icrai haczi tatbik eden icra dairesi tarafınca yapılacaktır.
Kamu alacağı, eşya yada gayrimenkulun aynından doğan ve kanuni rehin hakkı oluşturan bir alacak ise, rehinli alacağa öncellik edecek, öteki amme alacaklarına ilişkin hacizler ise, önceden uygulamış hacizlere iştirak edecek, satış bedeli alacaklılar arasında sıra cetveline göre değil, garameten (alacakları oranında) paylaştırılacaktır ( 6183 sk.M.21, İİK m.206/1).


V - TAKİP HUKUKUNDA SÜRELER, SÜRESİZ ŞİKAYET BAŞVURULARI, GECİKMİŞ İTİRAZ VE USULSÜZ TEBLİGAT ŞİKAYETLERİ :


Takip hukukunda haklar, kati ve hak düşürücü mahiyetteki süreler içinde talep edildiği takdirde kabul görebilecektir. Sürelere riayet, hertürlü itiraz ve şikayet ile hertürlü başvurunun kabul edilebilmesinin ön şartıdır. (8)

Tek istisnası İİK' nun 16/2 maddesinde düzenlenen müddetsiz şikayet hakkıdır.

Sınırsız şikayet başvuruları (İİK m. 16/2) ile, İtiraz sürelerinin geçmiş olması halinde söz mevzusu olan gecikmiş itiraz talepleri (İİK m. 65), ek olarak takipte ve takip işlemlerinde usulüne uygun ve geçerli tebligat bulunmadığına (Teb.K.M.32), sürelerin işlemeye başlamadığına ve sona ermediğine ilişkin şikayetler,
Takip hangi safhada ve hangi aşamada bulunursa bulunsun karşılaşılabilen, ancak incelemede ilk öncelik sırasını alan, şu sebeple hadise biçiminde ara kararı ile yada nihai kararla neticelandırılması gereken başvurulardır.


Hakim Fuat Köylüoğlu 18338
Üsküdar 1.İcra Mahkemesi

"Hukuk İnfaz Sistemi (Takip Yolları)" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Fuat Köylüoğlu'e aittir ve makale, yazarı tarafından Türk Hukuk Sitesi (http://www.turkhukuksitesi.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
10.01.2017 12:58
Alıntı ile Cevapla